Rastî-Birleşmiş Milletler (BM) insan hakları uzmanları, İran’a özellikle Kürt ve Beluçlar başta olmak üzere etnik azınlıklara yönelik artan keyfi gözaltı, zorla kaybetme, işkence, kötü muamele ve idamları durdurma çağrısında bulundu.
BM uzmanlarının yayımladığı açıklamada, Aralık 2025’te başlayan protestoların ardından binlerce kişinin gözaltına alındığı, çok sayıda kişinin işkenceye maruz bırakıldığı ve zorla kaybedildiğine ilişkin ciddi iddiaların bulunduğu belirtildi.
Açıklamada, etnik azınlıklara yönelik keyfi tutuklamaların ve siyasi saiklerle verilen ağır cezaların belirgin şekilde arttığına dikkat çekilerek, 2026 yılı içerisinde en az 24 Beluç ve 22 Kürdün idam edildiği, çok sayıda kişinin ise idam tehdidi altında bulunduğu ifade edildi.
BM uzmanları, İran’da casusluk tanımını genişleten 2025 tarihli yasa ile “moharebeh” (Allah’a düşmanlık), “Efsad-fil-Arz” (yeryüzünde fesat çıkarmak) ve “baghi” (devlete karşı silahlı isyan) gibi ulusal güvenlik suçlarının özellikle Kürtlere yönelik baskının aracı olarak kullanıldığını kaydetti.
Uzmanlar, haklarında işkence altında alınan ifadelerle yargılandıkları iddia edilen Kürtler Yusef Ahmedi, Rauf Şeyh Maroufi, Muhammed Faraji ve Mohsen Eslamkhah ile Beluç tutuklu Farhad Baranzehi için acil çağrıda bulunarak idam cezalarının durdurulmasını istedi.
Açıklamada, daha önce haklarında idam kararı verilen Kürt kadın aktivistler Pakhshan Azizi ve Varisheh Moradi dosyalarının da Kürt ve Beluçlara yönelik sistematik baskının parçası olduğu vurgulandı.
BM uzmanları ayrıca, Sünni Kürtler, Yarsanlar ve Azeriler de dahil olmak üzere diğer etnik azınlıklara yönelik keyfi gözaltı ve zorla kaybetme vakalarının arttığını, bu uygulamaların çocukları da kapsadığını belirtti.
Açıklamada, İran’ın yurt dışındaki Kürt siyasetçi ve aktivistleri de hedef aldığı, son olarak 37 Kürt lider ve aktivist hakkında gıyabi kararlar ile iade taleplerinin yayımlandığına işaret edilerek, bu uygulamaların sınır aşan baskının bir parçası olduğu ifade edildi.
BM uzmanları, İran’a uluslararası insan hakları yükümlülüklerini hatırlatarak, işkence, zorla kaybetme, keyfi gözaltı ve keyfi infazlara son verilmesi, adil yargılanma hakkının güvence altına alınması ve etnik azınlıklara yönelik ayrımcılığın sona erdirilmesi çağrısında bulundu.
