Hemû şoreş bi doma xwe û bi şert û mercêndeme tên guherîn. Pêşda çûn û geşepêdanên Cihanêşoreşa neçarî guherîna diken. Şoreşên bi şert û mercên Cihanê û pêşdaçûn û geşepêdanên Cihanêxwe ji nûva bi rêk û pêk neken, dinava gel da qedrê û pêbawerbûna xwe nikarin biparêzin û bilind biken. Lê ziman di her şerte û mercên Cihanê da û bi domadirokê, her dem bi heman pênase ye û têgihane ye. Jiber wê şoreşa ziman, di her şert û mercekê da û her dem pêwîstî bi rêbazên nû û xwe ji nûve bi rêk û pêkkirine nebe. Şoreşa ziman ne şoreşa rêxistina ye, şoreşa hebûna û rûmeta gela û neteweya ye. Şoreşaziman bi destpêka mirovahîyê det pê kirîye û bê dawî ye.
Me got her şoreşek; bi çi bîrdozîyê dest pêkiribe û çed bi rêk û pêk be, bi dem û sala neçardibin, bi şert û mercên deme, xwe ji nû ve bi rêk û pêk biken, heker bi şert û mercên deme xwe nûjenneken, faşil dibin û bi ser na kevin. Di Cihanê da çişoreşên çekdarî û çi şoreşên pasif, gelek şoreş hatineencam dan. Şoreşên pasif, ji şoreşên çekdarîserkeftîtir bûne û li Cîhanê bûne minakên şenazîyê. Bi raya min, di Cihanê da, li Hindîstanê şoreşaMahatma Gandhî û li Afrîqaya başur şoreşa Nelson Mandela minakin ji bo rê û rêbazên mirovane. Her duşoreş şoreşên giranbiha ne. Em Kurd jî dikarin bi tene bi zimanê xwe şoreşeke gelek bi rumet encam biden.
Şoreşên pasif jî çeken xwe hene, çeken şoreşênpasif mirova na kujim, bileks rûmata mirova diparêzîn û bilind dikin. Canê mirova di şoreşên pasif da ne wekî şoreşên çekdarî erzane. Di şoreşên pasif da ewlehîya ser û malê mirova giranbiha ye. Çeken şoreşên pasif xwepêşandan, sekinandina kar û xebitînê, mangirtinên birçîmanê, boykotkirin û hewd.Bi berdewamîya bi karanîna van çeka dethilatdarîneçarî paşve gav avêtinê dikin.
Em jî dikarin, li her qada jiyanê, li dijîdagirkera zimanê xwe bi kar bînin. Desthilatê neçarînaskirina mafê gele xwe û azadîya welatê xwe biken. Bi raya min ziman çeka ji hemû çeka girantire. Yênsiwar û serwextên ziman bin, yên zana û şarezayênziman bin, yên bizanin ziman bi kar bînin, ew dibin serkêş û dibin pêşengên şoreşa. Kesên bi zimanêxwe bikarin rojevê şirove bikin, bi zimanê xwebandorê li derûnî, hest û hîskirinên girseya biken, dêbikarin serkeftinê bi dest xwe ve bînin. Her kesek nikare bi zimanê xwe her tiştekê ji gele xwe ra bêjeû têbigehîne. Axaftina bi bandor girseya radike ser pîya.
Komeke xortên Kurdistanê li bajarê Amedê lihev kombibûn û navê Vejîn li koma xwe kiribûn. Koma Vejîn sond xwarin li her qada jiyanê bi zimanêKurdî biaxivin. Bi raya min hewldana wan xortahewldaneke pîroze û piştgirîya wan were kirin, ewdikarin girseya li pey xwe rakin. Li her cihekê ûkargehêkê, çi fermî û çi sivîl, dema em zimanê xwebi kar bînin, desthilat wê necar bibe û çareser bike. Minak niha li bakurê Kurdistanê, li notera, dama belgename tên çêkirin, kesên zimanê fermî ne axivin,noter neçarin ji wan ra tercûmanên liakedemîya perwerdeya zimanê Kurdî dîtî amade bikin. Heker em li her kargeheke fermî û ne fermî bizimanê xwe biaxivin, dewlet wê neçar bimîne û zimanê me qebûl bike.qebulkirina zimanê me, qebulkirina netewa me û welatê me ye.
Demên bere belkî derfet nebûn, lê iro bi saya teknolojîya sedremê hemû hûnermend, hemû karenxwe yên hunerî û çandî dikarin bi zimanê Kurdîbiken û dengê xwe bigehînine girseyên mezin û Cîhanê. Ji bo ziman çeka ji hemû çeka mezintir karen hûnerî ne. Ji ber hûner zimanê hest û hîskirinên hemûmirova ne. Edî hûnermendên şanoya, akterênsinemayê, hûnermendên mûzîkê û siyasetmedarên me dikarin bi kurdî kare xwe bikin.
Em hêvî dikir li welatê me dengê çeka hiş bibe. Eger hat û çek hiş bûn. Wê demê hewceye em şoreşeke pasîf û bi zimanê xwe encam bidin. Hewceye em ji bo rêbazeke mirovî amada bin. Bi her çalakiya, li her qada jiyanê bi zimanê xwe tevbigerin. Navê hemû kargeha bi tabloyên kurdî bixemilînin. Em bûne şahid dema çek hiş dibin çawa gele me bigirseyî piştgirîya çalakîya dikin.
Em hemû dizanin, heta niha gelek rêgirî li kar û xebatên çandî hûnerî yên bi zimanê Kurdî dihatinkirin. Heta demekê rêgirîya stranbêjên dawet û govenda jî dihate kirin. Di hatin desteserkirin û girtin. Mixabin hindek kesên nezan yên di nava rêxistinênme yên siyasî ji zext li hûnermenda dikir, neçardikirin karen xwe yên hûnerî bi destnîşankirina wanbikin. Ji her alî ve çalakîyên sivîl di ketine ber tund û tujîyê. Ji hûnermenda bigre heta rojnamevana neçardikirin alîgirya xwe diyar bikin û nişan bidin. Heta vêserdemê jî, her rêxistineke çi çekdar û çi sivîlhûnermend û rojnamegerên alîgirên xwe hene. Ji berwê dema çek hiş bibin, bê guman derfet wê li berçalakîyên sivîl vebe. Wê rê li ber hemû hûnermend û rojnamevana vebibe.
Em çima dibêjin şoreşek bi zimanê Kurdî. Ji berbi rastî û bi taybet li bakurê Kurdistanê zimanê Kurdîdi xeterîyê da ye. Li başûr û rojava jî di bin bandoraewebî da ye. Ji ber li başûr û rojava heta van salêndawî zimanê fermî û zimanê perwerdê erebî bû. Nihali başûr û rojava dema mirov di axivin di zimanê wanda bi nîvî peyvên erebî ne. Min di nivêsen xwe yênberîya vê nivêsê da gotibû zimanê me bûye bingehazimanên herêmê. Heta vê kêlîyê ez pê ne hesya me kesekê lêkolînek li ser vê mijarê kiribe. Lê bi qasîmin çi bi peywendîyên hevalên rojhilatî, çi bi kare xwe yê nivîsandinê û xebatên li ser ziman kirin. Ez dikarim bejim zimanê tirkê ji sedê sî (%30) peyvênkurdî pêk tê. Zimanê farisî sedî şêst (%60) peyvênkurdî pêk tê. Eger pêwîst bike li rojên pêşîya me da,peyvên Kurdî yên di zimanê tirkî da tên bi kar anîn eşkere bikim. Lê iro em dibinin ev zimanê me yê ewqas bandor li zimanên herêmê kirî di xeterîyê da ye.Ji ber wê em heycayî şoreşeke zimani ne.
