Türkiye’de “Terörsüz Türkiye” sürecinin en kritik adımlarından biri olarak sunulan 12 maddelik çerçeve yasa Meclis’ten geçerken, uluslararası basının kullandığı dil Ankara’nın söyleminden belirgin biçimde ayrıldı. AP düzenlemeyi “af benzeri yasa”, Reuters “PKK ile barış sürecini ilerleten tarihi yasa”, Financial Times ise “Kürt militanlarla 40 yıllık çatışmayı sona erdirmeyi amaçlayan yasa” olarak tanımladı. Üç yayın da yasanın yalnızca silah bırakma boyutuna değil; Kürtlerin hakları, Öcalan’ın statüsü, Erdoğan’ın siyasi geleceği ve Suriye-Irak denklemine olası etkilerine dikkat çekti.
Rastî -TBMM’de 468 milletvekilinin oyuyla kabul edilen “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesi” yasası, dünya basınında geniş yer buldu.
Ancak uluslararası basının haberlerinde dikkat çeken ilk ayrım kullanılan terminoloji oldu.
Ankara’nın süreci tanımlamak için öne çıkardığı “Terörsüz Türkiye” ifadesi yerine Associated Press (AP), Reuters ve Financial Times (FT); “barış girişimi”, “PKK ile barış süreci”, “Kürt militanlarla çatışmanın sona erdirilmesi”, “şartlı af” ve “topluma yeniden entegrasyon” gibi kavramları tercih etti.
AP: “Binlerce PKK mensubu için af benzeri yasa”
ABD merkezli Associated Press(AP), Meclis’teki oylamayı “Türkiye Parlamentosu binlerce PKK mensubu için af benzeri yasayı onayladı” başlığıyla duyurdu.
AP, düzenlemeyi hükümetin PKK ile yürüttüğü “barış girişimini ilerletmeyi amaçlayan şartlı af” olarak tanımladı. Yasanın yürürlüğünün PKK’nın tamamen silahsızlandığının Türk makamlarınca doğrulanmasına bağlandığını belirtti.
Amerikan ajansı, düzenlemenin sonuçlarının Türkiye sınırlarını aşabileceğine özellikle dikkat çekti.
AP’ye göre süreç, Türkiye ile Irak arasındaki ilişkilerin yakınlaşmasına katkıda bulunabileceği gibi Suriye’de Kürtlerin öncülüğündeki SDG’nin kontrolünde bulunan bölgelerin Şam yönetimine entegrasyonu üzerinde de etkili olabilir.
Böylece AP, yasayı yalnızca Türkiye-PKK ekseninde değil, Irak ve Suriye’yi içine alan bölgesel bir yeniden yapılanma sürecinin parçası olarak değerlendirdi.
Reuters: “Tarihi adım, ancak Kürtlerin hakları ve Öcalan’ın statüsü dışarıda”
Reuters ise haberi “Türkiye Parlamentosu PKK barış sürecini ilerletmek için tarihi yasayı kabul etti” başlığıyla servis etti.
Ajans, yasayı onlarca yıldır devam eden ve 40 binden fazla insanın hayatını kaybettiği çatışmanın sona erdirilmesi yolunda önemli bir hukuki adım olarak değerlendirdi. Düzenlemenin bazı eski PKK mensuplarına hukuki koruma, cezaların ertelenmesi ve topluma yeniden entegrasyon imkânı sağladığını aktardı.
Reuters’ın haberinde öne çıkardığı asıl nokta ise yasada bulunmayanlar oldu.
Ajans, düzenlemenin Kürtlerin daha geniş siyasi ve kültürel hak taleplerini, Terörle Mücadele mevzuatını ve Abdullah Öcalan’ın statüsünü kapsamadığını özellikle vurguladı.
Reuters ayrıca Ankara ile Kürt siyasi hareketinin yasaya yüklediği anlam arasındaki farklılığa işaret etti: Hükümet düzenlemeyi “Terörsüz Türkiye” vizyonunun parçası olarak sunarken, Kürt siyasetçiler bunu daha kapsamlı demokratik ve hukuki reformların başlangıç noktası olarak değerlendiriyor.
Bu yönüyle Reuters’ın okumasında yasa, Kürt meselesinin çözümü değil; silahlı çatışmanın sona erdirilmesi için oluşturulan hukuki bir başlangıç zemini olarak öne çıkıyor.
Financial Times: 40 yıllık çatışmanın sonu Erdoğan’ın siyasi geleceğini de etkileyebilir
Financial Times da Ankara’nın “Terörsüz Türkiye” terminolojisini başlığına taşımadı.
Gazete gelişmeyi, “Türkiye Parlamentosu Kürt militanlarla çatışmayı sona erdirmek için tarihi yasayı kabul etti” başlığıyla verdi ve düzenlemenin binlerce PKK mensubu için şartlı af hükümleri içerdiğini vurguladı.
FT’nin değerlendirmesinde ise iki siyasi başlık öne çıktı: Erdoğan’ın geleceği ve Türkiye’nin bölgesel konumu.
Gazete, 40 yılı aşkın çatışmanın sona ermesinin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın siyasi konumunu güçlendirebileceğini ve erken seçim yoluyla yeniden aday olabilmesine ilişkin siyasi denklemi etkileyebileceğini yazdı.
FT aynı zamanda barış girişiminin Türkiye’nin Irak’la ilişkilerini güçlendirdiğine ve Suriye’deki gelişmelerle birlikte Ankara’nın bölgesel jeopolitik konumuna katkı sağladığına dikkat çekti.
Gazetenin işaret ettiği temel çelişki ise Türkiye’de muhalefete yönelik baskıların devam etmesi oldu. FT, tarihi olarak nitelendirdiği düzenlemeye rağmen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı’nın tutuklanması gibi gelişmeler nedeniyle sürece ilişkin kuşkuların tamamen ortadan kalkmadığını kaydetti.
Ankara “Terörsüz Türkiye”, dünya basını “barış” ve “çatışmanın sonu” diyor
AP, Reuters ve Financial Times’ın haberlerinde ortaya çıkan ortak tablo, aynı yasanın Ankara ile dış basında farklı siyasi kavramlarla okunması oldu.
Türkiye’de iktidarın “Terörsüz Türkiye” başlığı altında yürüttüğü süreç AP’de “barış girişimi ve şartlı af”, Reuters’ta “PKK barış süreci”, Financial Times’ta ise “Kürt militanlarla 40 yıllık çatışmayı sona erdirme girişimi” olarak tanımlandı.
Üç yayın organının ortaklaştığı diğer nokta ise Meclis’ten geçen düzenlemenin sürecin sonu olmadığı.
AP bölgesel sonuçlara ve özellikle Suriye-SDG denklemine, Reuters Kürtlerin siyasi ve kültürel hakları ile Öcalan’ın statüsünün hâlâ çözümsüz olmasına, Financial Times ise Erdoğan’ın siyasi geleceği ve Türkiye’nin değişen bölgesel konumuna odaklandı.
Dış basının penceresinden bakıldığında Meclis’ten geçen yasa, Ankara’nın kullandığı ifadeyle yalnızca bir “terörün sona erdirilmesi” düzenlemesi değil; kırk yıllık silahlı çatışmadan siyasete geçişin Türkiye’nin iç dengelerini, Kürt meselesini ve Suriye-Irak hattındaki güç ilişkilerini yeniden şekillendirebilecek yeni bir aşaması olarak görülüyor.
