NASA'nın (ABD Havacılık ve Uzay Ajansı) 54 yıl sonra gerçekleştirdiği ilk insanlı Ay seyahati başladı. Artemis II misyonundaki astronotları taşıyan Orion uzay aracı, Türkiye saati ile 2 Nisan'da saat 01:35'te fırlatıldı.
Roket ABD'nin Florida eyaletindeki Merritt Adası'nda bulunan Kennedy Uzay Merkezi'nden fırlatıldı.
Şu ana kadar her şey planlandığı gibi gidiyor. Ateşleme roketleri uzay aracından başarıyla ayrıldı ve araç Dünya yörüngesine yerleşti. Ardından aracın güneş panellerinin bulunduğu dört adet kanat başarıyla açıldı.
Apollo II yaklaşık 24 saat Dünya'nın yörüngesinde kalacak, astronotlar bu sürede araçtaki gerekli kontrolleri yapacak. Her şey yolunda giderse araç Ay'a doğru yolculuğuna başlayacak.
Kapsülün içi NASA'nın YouTube kanalı üzerinden ca olarak izlenebiliyor. NASA astronotların moralinin yüksek olduğunu açıkladı.
Yaklaşık 10 gün sürecek olan Artemis 2 misyonu, astronotlarını daha önce kimsenin gitmediği kadar uzayın derinliklerine götürecek.
Bu misyon, 1960'lar ve 70'lerdeki Apollo misyonlarından bu yana ilk kez Ay yüzeyine insanlı iniş için zemin hazırlamayı amaçlıyor.
ABD Başkanı Donald Trump yaptığı paylaşımda, "Uzayda, Dünya'da ve aradaki her yerde kazanıyoruz" ifadelerini kullandı.
Uçuş öncesi bir test sırasında fırlatma kulesini rokete bağlayan bir noktadan hidrojen roket yakıtı sızması nedeniyle Şubat'ta planlanan fırlatma iptal edilmişti.
Mart'ta ise bir helyum sızıntısın bulunması iptale yol açtı.
Misyonun planlayıcıları Ay'ın yörüngesinin doğru kısmında olmasını beklemek zorunda. Fırlatma pencereleri buna göre ayarlanıyor.
Artemis II'nin mürettebatı kimler ve ne yapacaklar?
Artemis II'nin dört kişilik mürettebatı NASA komutanı Reid Wiseman, pilot Victor Glover, ve görev uzmanları Christina Koch ile Kanada Uzay Ajansı'ndan Jeremy Hansen'dan oluşuyor.
Astronotlar güvenli bir şekilde yörüngeye yerleştikten sonra, Orion uzay aracının nasıl hareket ettiğini test edecekler.
Bu testte, gelecekte Ay'a inişler için uzay aracını yönlendirme ve hizalama pratiği yapmak amacıyla kapsül Dünya yörüngesinde manuel bir şekilde uçurulacak.
Daha sonra, Orion'un yaşam destek, itme, güç ve navigasyon sistemlerini kontrol etmek için Ay'ın binlerce kilometre ötesindeki bir noktaya gidecekler.
Mürettebat ayrıca tıbbi test denekleri olarak da görev yapacak ve derin uzaydan veri ve görüntüler gönderecek.
Ağırlıksız ortamda küçük bir kabinde çalışacaklar.
Radyasyon seviyeleri, Dünya yörüngesinin alçak kesimlerinde bulunan Uluslararası Uzay İstasyonu'ndakinden daha yüksek, ancak yine de güvenli olacak.
Dünyaya dönüşte astronotlar, atmosferden geçerken oldukça sarsıntılı bir yolculuk yapacak ve ABD'nin batı kıyısı açıklarında, Büyük Okyanus'a iniş yapacaklar.
Artemis II Ay'a inecek mi?
Hayır. Bu görevin amacı, bir sonraki Artemis III görevi kapsamında astronotların Ay'a inişi için zemin hazırlamak.
NASA, Artemis III'ün fırlatılmasının "en erken" 2027'de gerçekleşeceğini söylüyor.
Ancak uzmanlar, en erken olası tarihin 2028 olduğuna inanıyor.
Mürettebatı ay yüzeyine indirecek uzay aracı konusunda henüz nihai bir karar verilmedi.
Bu ya SpaceX'in ya da Blue Origin şirketi tarafından tasarlanan bir araç olacak.
Artemis III en nihayetinde uçuşunu gerçekleştirdiğinde, astronotlar Ay'ın güney kutbuna doğru yol alacaklar.
Bundan sonraki hedef, Ay'da daimi bir insan varlığı sağlamak.
Artemis IV ve V görevleri, Ay'ın yörüngesinde dönecek küçük bir uzay istasyonu olan Gateway'in inşasına başlayacak.
Bunu takiben Ay'a daha çok sayıda iniş, Gateway'e ek bölümlerin konulması ve yüzeyde yeni robotik keşif araçlarının faaliyet göstermesi gelecek.
İnsanların Ay'da ve çevresinde daha uzun süre yaşamalarını ve çalışmalarını sağlamaya daha fazla ülke dahil olacak.
En son Ay görevi ne zamandı?
İnsanlı son Ay görevi, Aralık 1972'de Ay'a inen ve aynı ayın sonlarında Dünya'ya dönen Apollo 17 olmuştu.
Toplamda 24 astronot Ay'a seyahat etti ve bunların 12'si Apollo programı sırasında Ay yüzeyinde yürüdü.
Amerika Birleşik Devletleri ilk olarak 1960'larda, esas olarak Sovyetler Birliği'ni geride bırakmak ve jeopolitik, teknolojik üstünlüğünü ortaya koymak amacıyla bu yola girmişti.
Bu hedefe ulaşıldıktan sonra, siyasi coşku ve kamuoyu ilgisi, dolayısıyla gelecekteki Ay yolculukları için ayrılan para da azaldı.
Artemis programı, insanları Ay'a geri döndürme arzusundan doğdu, ancak bu sefer yeni teknoloji ve ticari ortaklıklar etrafında inşa edilmiş daha uzun vadeli bir varlık için.
Başka ülkeler Ay'a astronot göndermeyi planlıyor mu?
Birçok başka ülke de 2030'lu yıllarda Ay'a insan gönderme hedefi taşıyor. Avrupalı astronotların daha sonraki Artemis görevlerine katılmaları planlanırken, Japonya da yer ayırtmış durumda.
Çin, 2030 yılına kadar Ay'ın güney kutbuna yakın bir yere ilk inişi hedefleyen kendi uzay aracını inşa ediyor.
Rusya, 2030 ile 2035 yılları arasında bir tarihte kozmonotları Dünya yüzeyine göndermek ve küçük bir üs kurmak konusunda görüşmelere devam ediyor.
Ancak yaptırımlar, finansman baskıları ve teknik aksaklıklar nedeniyle takvimleri oldukça iyimser.
Hindistan da bir gün kendi astronotlarının Ay'da yürümesini görme arzusunu dile getirdi.
Chandrayaan 3'ün Ağustos 2023'te Ay'ın güney kutbuna yakın bir bölgeye başarılı bir şekilde iniş yapmasının ardından, Hindistan uzay ajansı 2040 yılına kadar Ay'a astronot gönderme hedefi belirledi.
Kaynak:BBC
