Almanya'da federal hükümet, silahlı insansız hava araçları, enerji tesislerine siber saldırılar, savunma sanayii şirketlerini hedef alan casusluk faaliyetleri gibi çağın değişen tehditlerine caydırıcı yanıtlar verebilmek için istihbarat servislerine daha fazla yetki veren tasarıyı kabul etti.
İşte hükümetin, özellikle yurt dışından gelen tehditlere karşı aktif olarak müdahale edilmesini amaçlayan konunun detayları:
Hükümet neyi hedefliyor?
Almanya İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt, Bild gazetesine verdiği demeçte, "İstihbarat servislerimizi gerçek gizli servislere dönüştürüyoruz" dedi. Dobrindt, "Dünyada, iş birliği içinde olduğumuz servislerle rekabet edebilir duruma gelmemiz ve eşit seviyede olmamız için bir an önce harekete geçmeliyiz. Modern devlet terörü ve aşırıcı gruplara karşı daha etkili bir şekilde mücadele edebilmek için operasyonel yeteneklere ve aktif yetkilere ihtiyaç var" ifadelerini kullandı.
Federal Parlamento İstihbarat Servisleri Denetim Komitesi Başkanı Marc Henrichmann içinse, askerî alandaki "çığır açıcı değişim"in ardından şimdi istihbarat servislerinde de benzer bir dönüşümün yaşanması gerekiyor.
AFP haber ajansına konuşan Henrichmann, Almanya'nın "Rusya ve diğer aktörlerle hibrit bir çatışmanın tam ortasında" olduğunu belirterek hükümetin bu nedenle "istihbarat servislerini çağın gereklerine" uygun ve tehlikeyi önceden farkedip yok edecek hale getirmesi gerektiğini vurguladı.
Servisler hangi yeni yetkilere sahip olacak?
Almanya'nın istihbarat servisleri şimdiye kadar ağırlıklı olarak bilgi toplamakla yetindi. Artık diğer ülkelerin gizli servisleri gibi tehlikeleri bertaraf etmek için "operasyonel" yetkilere de sahip olacaklar. Bu kapsamda özellikle, siber saldırılarda, saldırının kaynağı olan IT (bilgi teknolojileri) sistemlerini zararsız hale getirme yetkisine vurgu yapılıyor.
Ayrıca Almanya'nın dış istihbarat teşkilatı olan, Federal Haber Alma Servisi'nin (BND) çatışma veya savunma durumunda ya da özel tehdit senaryolarında yurt dışında sabotaj yapabilmesi de mümkün olacak.
Genel olarak BND ve Almanya'nın iç istihbarat örgütü olan Anayasayı Koruma Teşkilatı (Verfassungsschutz) bundan böyle veri manipüle etmek veya silmek için siber saldırılar da gerçekleştirebilecek. Örneğin silah yapım kılavuzları ve talimatları tahrip edilebilecek.
BND yurt dışında kişilere karşı şiddet de uygulayabilecek mi?
Temel olarak hayır. Belirli bir tehdit durumunda bile BND Yasası'nın 51. paragrafına göre "genişletilmiş istihbarat önlemleri", "hedef olarak kişilerin can ve vücut bütünlüğüne" yönelik olamaz. Bu açıdan BND, ABD gizli servisi CIA, İsrail'in Mossad'ı veya Fransa'nın DGSE'sinin yetkilerinden oldukça uzak kalıyor.
Ancak reformda yeni olan şu: BND çalışanları, Alman Silahlı Kuvvetleri mensupları veya federal polis memurları gibi bundan böyle yurt dışına silah götürmek için açık izne ihtiyaç duymayacak. Bunun için Savaş Silahları Kontrol Yasası değiştiriliyor. Ancak burada söz konusu olan ağırlıklı olarak görevlilerin kendi güvenliği.
Veri toplama konusunda neler planlanıyor?
Hem BND'nin hem de Anayasayı Koruma Teşkilatı'nın veri toplama ve değerlendirme yetkileri, yeni yasada genişletiliyor. Bu, büyük veri kümelerinin yapay zekâ kullanılarak değerlendirilmesini ve biyometrik verilerin internetle eşleştirilmesini de kapsıyor. Verileri saklama süreleri kısmen uzatılıyor.
730 sayfayı aşan yasa paketinde, çevrimiçi arama, konut dinleme ve hareket profili oluşturma gibi tartışmalı önlemlere ilişkin yetkiler de birçok ayrıntıyla yeniden düzenleniyor.
İstibarat servislerinin denetiminde ne değişiyor?
İstihbarat servislerinin denetimi, mahkeme benzeri bir yapıda toplanıyor: Bağımsız Denetim Konseyi.
Bu yapı, Federal Anayasa Mahkemesi'nin BND'nin teknik istihbaratının gözetlenmesine ilişkin kararı temelinde 2022'de kurulmuştu ve reform kapsamında, BND ve Anayasayı Koruma Teşkilatı için daha kapsamlı denetim haklarına sahip oluyor.
Federal Meclis Parlamenter Denetim Komitesi'nin, istihbarat servislerini gözet,m yetkisi ise bundan etkilenmeyecek.
Çok sayıda ekran aracılığı ile güvenlik kameralarının görüntülerini, karanlık bir odada takip eden bir kişi
Veri Koruma Sorumlusu neden eleştiriyor?
Federal Hükümetin Veri Koruma Sorumlusu Louisa Specht-Riemenschneider, reformla birlikte kurumunun BND üzerindeki veri koruma ile ilgili denetimine son verilmesini eleştiriyor. Bu durumda ilgili kişiler, istihbarat servislerinin kendilerine dair verileri nasıl işlediğini ancak çok kısıtlı şekilde öğrenebilecek.
Anayasayı Koruma Teşkilatı ve BND'nin bundan böyle kamusal alanda bulunan kamuya ve özel sektöre ait video gözetleme sistemlerine erişebilmesini de doğru bulmayan Specht-Riemenschneider, kişisel verilerin süresiz saklanmasının da anayasaya aykırı olduğunu dile getiriyor.
Başka eleştiriler var mı?
Muhalefetteki Yeşiller Partisi ile Sol Parti'ye göre yeni yasa, istihbarat servisleri ile polisin yetkilerinin ayrılması ilkesini ihlâl ediyor.
Bu ilke, Gizli Devlet Polisi'nin (Gestapo) kapsamlı yetkileriyle Nazilerin siyasi muhalifleri, Yahudiler ve diğer gruplara karşı acımasızca mücadele ettiği Nasyonal Sosyalizm döneminden çıkarılan bir ders olarak kabul ediliyor.
Özgürlük Hakları Derneği (GFF) ise "istihbarat servislerinin büyük oranda artan gücüne" karşı uyarılarda bulunuyor.
GFF temsilcisi Kai Dittmann, Rheinische Post gazetesine yaptığı açıklamada, hükümetin BND ve Anayasayı Koruma Teşkilatı'nı "genişletilmiş casusluk yazılımı kullanımı, neredeyse hiçbir koruma önlemi olmayan yapay zekâ analizleri, özel video kameralara erişim ve hatta geri saldırı (hackback) yetkisi vererek, bu örgütlerin temel haklara derin müdahalelerde bulunabilmesine" olanak sağladığını ifade etti.
Dittmann'a göre, "büyük ölçüde anayasaya aykırı" olan yasa tasarısının temelden gözden geçirilmesi gerekiyor.
/DW/
