Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) örgütünün hazırladığı 2026 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi, basın özgürlüğünün küresel ölçekte son 25 yılın en kötü seviyesine gerilediğini ortaya koydu.
Türkiye, 180 ülke arasında 163. sırada yer alarak “çok ciddi” durumdaki ülkeler arasında kalmaya devam etti.
RSF’nin bu yıl 25’incisini yayımladığı endekse göre, dünya genelinde gazetecilik faaliyeti benzeri görülmemiş bir baskı altında.
Endeks tarihinde ilk kez, incelenen ülkelerin yarısından fazlası (yüzde 52,2) basın özgürlüğü açısından “zor” veya “çok ciddi” durumda sınıflandırıldı. Küresel ortalama puan ise çeyrek asrın en düşük seviyesine indi.
Türkiye, 2026 endeksinde 180 ülke içerisinde 163. sırada yer buldu. RSF raporunda, Türkiye’deki duruma ilişkin şu tespitlere yer verildi: Gazeteciliğin bastırılması ve habercilerin hapse atılması için “dezenformasyon”, “Cumhurbaşkanı’na hakaret” veya “devlet kurumlarını karalama” gibi suçlamaların düzenli olarak araçsallaştırıldığı belirtildi.
Türkiye’deki yaklaşımın terörle mücadele mevzuatının da ötesine geçerek, eleştirel haberciliği cezalandırmayı hedefleyen geniş bir yasal yelpazeye yayıldığı vurgulandı.
RSF Yayın Direktörü Anne Bocandé, endeksin 25. yılı vesilesiyle yaptığı açıklamada, basın özgürlüğüne yönelik saldırıların artık saklanmadığını ve faillerinin otoriter devletler, siyasi güçler ve kontrolsüz platformlar olduğunu belirtti.
Bocandé, şu soruları yöneltti: “Gazeteciliğin boğulmasına, gazetecilere yönelik sistematik engellemelere ve basın özgürlüğünün sürekli aşınmasına daha ne kadar tahammül edeceğiz? Pasif kalmak onaylamak demektir; artık ilkeleri savunmak yetmez, aktif koruma politikaları şarttır.”
Raporda, küresel basın özgürlüğü ortamına dair dikkat çekici noktalar şöyle sıralandı: Yasal Göstergede Büyük Düşüş: Bu yıl en fazla gerileyen gösterge “yasal çerçeve” oldu. Ülkelerin yüzde 60’ından fazlasında (110 ülke) gazeteciliğin suç sayılması eğilimi arttı.
Amerika Birleşik Devletleri, Donald Trump’ın basın karşıtı söylemlerinin sistematikleşmesiyle yedi sıra gerileyerek 64. sıraya düştü. Amerika kıtası genelinde de organize suç ve güvenlik güçlerinin baskısı nedeniyle durum kötüleşiyor.
Savaşların Etkisi: İsrail-Filistin savaşı ve Rusya’nın Ukrayna’yı işgali gibi çatışmalar basın özgürlüğünü ağır darbeledi. İsrail Gazze’de çok sayıda gazeteciyi öldürürken, Rusya (172.) baskıyı zirveye taşıdı.
Zirve ve Dip: Norveç üst üste 10. yıl birinci sıradaki yerini korurken, Eritre (180.) son sırada kalmaya devam etti.
En Büyük Sıçrama Suriye’den: Esad rejiminin sona ermesinin ardından siyasi geçiş sürecine giren Suriye, 36 basamak yükselerek 141. sıraya çıktı.
