Suriye geçiş hükümeti ile Süveyda’daki Dürzi liderliği arasında ABD arabuluculuğunda yeni bir müzakere süreci başlatıldı. Diplomatik kaynaklara dayandırılan haberlere göre, taraflar arasında planlanan bir tutuklu takası, Şam ile Süveyda arasındaki krizi çözebilecek daha kapsamlı bir anlaşmanın önünü açabilir.
Agence France-Presse (AFP) tarafından aktarılan bilgilere göre, Şam’daki yönetim ile Süveyda’daki Dürzi dini lider Şeyh Hikmet el-Hicri arasında ABD destekli görüşmeler yürütülüyor. Konuya ilişkin haberler Arapça yayın yapan bölgesel medya kuruluşlarında, aralarında The New Arab’ın da bulunduğu kaynaklarda ve İsrail’in kamu yayıncısı KAN News’te yer aldı.
Bazı kaynaklar temasların yalnızca karşılıklı tutuklu değişimiyle sınırlı olduğunu öne sürerken, KAN’ın haberinde Süveyda ile Şam arasında daha geniş kapsamlı bir güvenlik ve idari düzenlemeyi içeren uzlaşı ihtimaline dikkat çekildi.
Tutuklu takası ilk adım olabilir
The New Arab’a göre görüşmeler, Şam yönetiminin elinde bulunan 60 kişi ile Süveyda’da tutulan 30 Dürzi’nin durumuna odaklanıyor. Temmuz ayında yaşanan çatışmalar ve İsrail’in hava saldırılarının ardından ilan edilen ateşkes kırılganlığını korurken, bölgede zaman zaman yeni gerilimler yaşanıyor. Süveyda’ya insani yardım ulaştırılmasında da zorluklar hala devam ediyor.
Süveyda’daki Dürziler, “Ulusal Muhafız” adını verdikleri yerel güvenlik güçleriyle Temmuz ayından bu yana Suriye’nin güneyinde sınırlı bir alanı kontrol ediyor. Son aylarda bazı kesimler Dürzi bölgesi için bağımsızlık çağrısında bulunmuştu. İsrail ise Dürzilere destek verdiğini açıklamış ve azınlık gruba yönelik saldırıları engelleme gerekçesiyle Şam’a hava saldırıları düzenlemişti.
“Geniş yetkiler” karşılığında merkezi bağlılık
KAN’ın aktardığına göre müzakereler, Süveyda’da yerel halka geniş güvenlik ve idari yetkiler tanınmasını da içerebilir. Buna karşılık Dürzi liderliğin bağımsızlık talebinden vazgeçerek vilayetin Şam’daki merkezi hükümet çatısı altında kalmasını kabul etmesi gündemde.
Haberde ayrıca, Şam yönetiminin Süveyda’ya dışarıdan askeri güç konuşlandırma konusunda temkinli olduğu, İsrail’in müdahale etmeyeceğine dair güvence aradığı belirtildi. Olası uzlaşı modelinde, bölgede yalnızca iç güvenlik güçlerinin görev yapacağı bir yapı öngörülüyor.
Bölgesel denklem değişiyor
Ocak ayında ABD’nin arabuluculuğunda İsrail ve Suriye arasında Paris’te üçlü temaslar gerçekleştirilmiş, taraflar gerilimin azaltılması için koordinasyon mekanizması kurulacağını duyurmuştu. Bu görüşmelerin hemen ardından Şam yönetimi ile ABD destekli Suriye Demokratik Güçleri arasında 29 Ocak’ta bir anlaşma sağlanmış, SDG yeni Suriye güvenlik yapısına entegrasyonu kabul ederek doğu Suriye’nin büyük bölümünden çekilmişti.
Öte yandan ABD son haftalarda Suriye’deki bazı askeri üslerinden çekildi. Ürdün sınırına yakın El-Tanf Üssü’nün boşaltılması da sahadaki dengeleri etkileyen gelişmeler arasında yer aldı.
Uzmanlara göre Şam yönetimi, ülke genelinde kontrolünü pekiştirirken Süveyda dosyasında da benzer bir model arayışında. ABD’nin, İsrail-Suriye hattındaki gerilimi düşürecek ve Süveyda’yı merkezi yönetime entegre edecek bir anlaşmayı desteklediği değerlendiriliyor.
(Kaynak: Agence France-Presse (AFP), The New Arab, KAN News)
