Rastî- Uluslararası Af Örgütü, İran’da Ocak 2026’da gerçekleşen ülke çapındaki protestoların ardından başlatılan yargılamalar kapsamında aralarında 17 yaşındaki iki çocuğun da bulunduğu en az 30 kişinin idam edilme riskiyle karşı karşıya olduğunu açıkladı. Örgüt, İranlı yetkililere infaz planlarını derhal durdurma çağrısı yaptı.
Cuma günü yayımlanan rapora göre, protestolarla bağlantılı olarak hızlandırılmış yargılamalar sonucunda 30 kişi hakkında idam tehdidi bulunuyor. Bu kişilerden sekizinin idam cezasına çarptırıldığı belirtilirken, mahkûm edilenler arasında 18 ve 19 yaşlarında iki genç de yer alıyor.
“İnfaz Planları Derhal Durdurulmalı”
Uluslararası Af Örgütü, yaptığı açıklamada İranlı yetkililerin, Ocak 2026’daki protestolar sırasında suç işledikleri iddiasıyla mahkûm edilen sekiz kişiyi infaz etme planlarını derhal durdurması gerektiğini vurguladı. Örgüt, yargılamaların adil yargılanma hakkının ciddi ihlalleriyle gölgelendiğini belirtti.
Raporda, aralarında iki 17 yaşındaki çocuğun da bulunduğu yaklaşık 30 kişinin ya hâlihazırda yargılandığı ya da yargılanmayı beklediği kaydedildi. İlerleyen süreçte bu kişilerin idam cezası alma riskinin sürdüğü ifade edildi. Protestoculara yöneltilen suçlamalar arasında kundaklama ve bir güvenlik görevlisinin ölümüyle bağlantılı olma gibi ağır ithamlar bulunuyor.
İşkence ve Zorla İtiraf İddiaları
Örgüte göre, yargı süreçlerinde çok sayıda ciddi hak ihlali yaşandı. Bu ihlaller arasında işkence yoluyla alındığı iddia edilen itiraflar, soruşturma aşamasında avukata erişimin engellenmesi ve ailelerin atadığı bağımsız avukatların mahkemelerce tanınmaması yer alıyor.
Bazı tutukluların, kendilerine yöneltilen suçlamaları kabul etmeleri için ağır şekilde darp edildiği, bir kişinin ise sorgu sırasında ağzına silah sokularak itirafa zorlandığı aktarıldı.
Uluslararası Af Örgütü, idam cezası riski altındaki kişilerin gerçek sayısının İran hükümetinin açıkladığı resmi rakamların çok üzerinde olduğuna inandığını da bildirdi. İranlı yetkililerin, ayaklanmayla bağlantılı olarak binlerce protestocuyu tutukladığı ve “en ağır cezayı” gecikmeksizin uygulama tehdidinde bulunduğu hatırlatıldı.
“Yaşam Hakkına Derin Saygısızlık”
Uluslararası Af Örgütü Orta Doğu ve Kuzey Afrika Bölge Müdür Vekili Diana Eltahawy, yaklaşan infazlara ilişkin yaptığı açıklamada, İranlı yetkililerin tutuklamalardan sadece haftalar sonra hızlandırılmış yargılamalarla idam cezaları vererek yaşam hakkına ve adalete yönelik “derin bir saygısızlık” sergilediğini belirtti.
Eltahawy, idam cezasının bir baskı aracı olarak kullanıldığını savunarak, temel değişim talep eden halkın sindirilmek ve korkutulmak istendiğini ifade etti. Ocak protestolarının ardından gözaltına alınanların büyük bölümünü çocuklar ve genç yetişkinlerin oluşturduğunu kaydeden Eltahawy, bu kişilerin etkili hukuki temsil hakkından mahrum bırakıldığını, işkence ve kötü muameleye maruz kaldığını ve zorla itiraf almak amacıyla dış dünyadan izole şekilde tutulduğunu söyledi.
Uluslararası topluma çağrıda bulunan Eltahawy, İran’da yargı sisteminin bir “infaz bandı” gibi kullanılmasına son verilmesi için koordineli küresel baskı oluşturulması gerektiğini vurguladı.
