Cafer Solgun’un yeni kitabı “Resmî ve Öteki Cumhuriyet” yüzüncü yılını geride bırakan cumhuriyetin “öteki” tarihine ayna tutan kapsamlı bir çalışma.
Cumhuriyetin resmi tarihinde yok sayılan, görünmez kılınan, tahrif edilen ya da çarpıtılan gerçekler, kitapta belge ve kanıtlarıyla gün ışığına çıkarılıyor.
Kitapta cumhuriyet’in “armağan edilmiş cumhuriyet”, “halka rağmen cumhuriyet” olma özellik ve iddiaları sorgulanırken, cumhuriyetin demokratik bir nitelik kazanması için ciddi, köklü ve kapsamlı bir yüzleşme pratiğine ihtiyaç olduğu vurgulanıyor.
Kitapta, etraflıca Türkiye’nin devlet ve toplum olarak bu tarihle yüzleşmekten kaçınmasının bedelinin “geçmişin uzaması” olduğu üzerinde duruluyor ve okur, “Türkiye’de geçmiş neden bu kadar uzun sürüyor?” sorusu üzerinde düşünmeye davetediliyor.
Kitapta İzmir suikasti, Takrir-i Sükun Kanunu, Devrim Kanunları arka planları ve gerekçeleriyle birlikte irdelenirken Şeyh Said ayaklanmasının “İngiliz oyunu” olduğu iddialarına belgelerle cevaplar veriliyor...
“Atatürk milliyetçiliğinin” herhangi bir milliyetçilikten farklı olduğu iddialarına mercek tutulan kitapta, Türkiye solunun Kemalizm’le “platonik” ilişkisi başta olmak üzere tartışma yaratacak pek çok değerlendirme yer alıyor.
“Milli mücadele” dönemi, Erzurum ve Sivas kongreleri, meclisin açılışı, 1921 Anayasası gibi konularda okura yeni bir bakış açısı kazandırma iddiasındaki kitap, birbirinden bağımsız da okunabilecek beş ana bölümden oluşuyor.
Kitabın dördüncü bölümünde “Resmi ideoloji mağdurları” başlığı altında cumhuriyetin kuruluşundan günümüze resmi ideoloji dayatmasına kendi gerekçeleriyle itiraz eden asılarak öldürülmüş, suikaste uğrayarak ya da “faili meçhul” biçiminde öldürülmüş, gözden düşürülmüş, köşesine çekilmeye zorlanmış portreler var.
Kitabın son bölümü ise eklerden oluşuyor. Burada yer verilen belgeler arasında Şark Islahat Planı, Mecburi İskan Kanunu ve diğer “devrim” kanunları bulunuyor.
Bir bütün olarak kitap, Kürt sorununun barışçıl çözümü, cumhuriyetin demokratikleştirilmesi tartışmalarına tarihi bir perspektiften katkı koymak iddiası taşıyor.
Künye
Resmî ve “öteki” cumhuriyet.
Cafer Solgun
Telakki Yay. Şubat 2026
458 sf.
