Kürdistan Bölgesel Yönetimi, Irak merkezi hükümetini tartışmalı bölgelerde “demografik mühendislik” yürütmekle suçladı. Erbil yönetimi, Kürt toprakları ve haklarını güvence altına almayı amaçlayan anayasal hükümlerin uygulanması için 2005’ten bu yana 2 trilyon Irak dinarından (yaklaşık 1,5 milyar dolar) fazla bütçe ayrılmasına rağmen somut ilerleme sağlanmadığını belirtti.
Kürdistan Bölgesi Medya ve Bilgi Departmanı tarafından yayımlanan raporda, özellikle Irak Anayasası’nın 140. Maddesi’nin uygulanmadığına dikkat çekildi. Söz konusu madde, 2003’te Baas rejiminin devrilmesinin ardından Kürtler ve diğer azınlıklara yönelik geçmişte uygulanan Araplaştırma politikalarının sonuçlarını tersine çevirmeyi ve tartışmalı bölgelerde “normalleşme” sürecini tamamlamayı öngörüyordu.
- Madde Uygulanmadı
Rapora göre, 2005’ten bu yana “normalleşme” süreci için ayrılan bütçeye rağmen 140. Madde hayata geçirilmedi. Erbil yönetimi, özellikle 2017’de Irak ordusunun Peşmerge güçlerini Kerkük’ten çıkarmasının ardından demografik yapıyı değiştirmeye yönelik girişimlerin hız kazandığını savundu.
Petrol zengini ve çok etnili yapısıyla öne çıkan Kerkük’te Kürtlerin nüfus çoğunluğuna rağmen idari kadrolar ve kamu istihdamında ciddi bir gerileme yaşandığı ileri sürüldü.
Temsiliyette Gerileme İddiası
Raporda yer alan bazı veriler dikkat çekti:
- Kürtlerin, Irak ordusu içindeki oranının yüzde 1 seviyesinde kaldığı iddia edildi.
- Kerkük, Tuzhurmatu, Selahaddin ve Ninova’nın Zummar ile Şengal bölgelerinde çok sayıda idari görevin Kürtlerden alınarak Arap ve Türkmenlere devredildiği öne sürüldü.
- 140.Madde’ye aykırı biçimde Arap yerleşimcilere kimlik kartı, gıda karnesi ve resmi kayıt belgeleri verildiği iddia edildi.
“Araplaştırma Yeniden Başladı” İddiası
Raporda, 2017 sonrası süreçte Kerkük, Hurmatu, Xeneqîn ve Şengal gibi Kürt çoğunluklu bölgelerde idari pozisyonların büyük bölümünün Kürtlerden alındığı belirtilerek “Araplaştırma yeniden başladı” değerlendirmesine yer verildi.
Arazi ihtilaflarına ilişkin verilere göre, 2012’den bu yana Kerkük, Diyala, Ninova ve Selahaddin’den göç ettirilen kişilerin durumunun incelenmesi amacıyla 118 bin başvuru yapıldı. Kerkük ve Xeneqîn’de tarım sözleşmelerinin iptal edilmesi sonrası 11 bin 800 dönüm arazinin hak sahiplerine iade edildiği, 48 bin haneye ilişkin dosyanın ise sonuçlandırıldığı aktarıldı.
“Savaş Suçları” Suçlaması
Raporda, Irak Ordusu ve Haşdi Şabi güçlerinin tartışmalı bölgelere yönelik müdahalelerinin, ordunun sivillere karşı baskı aracı olarak kullanılamayacağını düzenleyen Anayasa’nın 13. Maddesi’ni ihlal ettiği ileri sürüldü.
KRG raporunda, özellikle Kerkük ve Tuzhurmatu başta olmak üzere bazı bölgelerde “yüz binlerce kişinin yeniden yerinden edildiği” ve halka karşı “savaş suçları ile insanlığa karşı suçlar işlendiği” iddialarına yer verildi.
Yeni Arazi Yasası ve Diyala’daki Gerginlik
Irak Parlamentosu’nun Ocak ayında, Baas döneminde Kürtler ve Türkmenlerden müsadere edilen mülklerin iadesini öngören bir arazi iade yasasını kabul ettiği hatırlatıldı. Yasanın Kerkük ve diğer tartışmalı bölgelerde yaklaşık 300 bin dönümlük araziyi kapsadığı belirtildi.
Öte yandan Diyala vilayetinde bazı alt bölgelerin statüsünün değiştirilmesine yönelik girişimlerin yeni bir gerilim yarattığı ifade edildi. Kürt yetkililer, bu adımları demografik yapıyı değiştirme ve topraklara el koyma çabası olarak nitelendirirken, tek taraflı kararların engellenmesi için girişimlerini sürdüreceklerini bildirdi.
/Kaynak: Rûdaw/
