Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde (AİHM), 9 yıldır özgürlüğünden mahrum olan Osman Kavala'nın hak ihlallerine dair açtığı ikinci davanın duruşması yapıldı.
17 yargıçlı Büyük Daire, Kavala'nın 18 Ocak 2024'te, Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) yedi maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle yaptığı ikinci başvuru için toplandı.
İş insanı ve insan hakları aktivisti Osman Kavala'nın başvurusunda, Türkiye tarafından ihlal edildiği belirtilen ve davanın merkezinde yer alan AİHS maddeleri şöyle sıralanıyor:
- 3'üncü madde: İnsanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağı
5'inci madde: Özgürlük ve güvenlik hakkı
6'ncı madde: Adil yargılanma hakkı
7'nci madde: Kanunsuz ceza verilmemesi
10'uncu madde: İfade özgürlüğü
11'inci madde: Toplanma ve dernek kurma özgürlüğü
18'inci madde: Haklara getirilen kısıtlamaların kullanımına sınırlamaAİHM tarafından, duruşma hakkında yapılan basın açıklamasında, iş insanı Kavala'nın "18 Ekim 2017 tarihinden beri özgürlüğünden mahrum bırakıldığı" belirtiliyor.
Duruşma sonrasında kararın önümüzdeki aylarda açıklanması bekleniyor.
Bugünkü duruşmaya katılan Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri Michael O'Flaherty; Türkiye'de özellikle ceza hukuku ve terörle mücadele hükümlerinin geniş yorumlanmasının, eleştirel ifade, örgütlenme ve insan hakları savunuculuğu gibi meşru demokratik faaliyetlerin cezai soruşturmalara konu edilmesine yol açtığını belirtti.
İlk başvuru için karar 2019'da verilmişti
18 Ekim 2017'de gözaltına alınan, 1 Kasım 2017'de tutuklanan Kavala'nın ilk başvurusu üzerine AİHM kararını 10 Aralık 2019'de açıklamıştı.
Strasbourg'daki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi binasıStrasbourg'daki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi binası
Fransa'nın Strasbourg kentindeki Avrupa İnsan Hakları MahkemesiFotoğraf: Vincent Kessler/REUTERS
Mahkeme 2019 tarihli kararında, Osman Kavala'nın "siyasi nedenlerle" ve "insan hakları savunucularını susturmak amacıyla" tutuklandığı sonucuna varıldığına dikkat çekerek, Ankara'ya Kavala'nın "derhal serbest bırakılması" çağrısında bulunmuştu. AİHM'nin bu kararına Ankara'nın yaptığı itiraz da kabul edilmemişti.
Mahkeme, Türkiye'nin AİHS'nin "özgürlük ve güvenlik" ile "tutukluluğun hukuka uygunluğu konusunda hızlı karar alma" haklarını düzenleyen 5'inci maddesi ile "haklara getirilen kısıtlamaların kullanımına ilişkin sınırlama" öngören 18'inci maddesinin ihlal edildiğine hükmetmişti.
Kararda, Kavala'nın makul şüphe olmadan siyasi sebeplerle tutuklandığı, Anayasa Mahkemesi'nin de başvuruyu makul bir sürede incelemediği, bu nedenle Türkiye'nin AİHS'yi ihlal ettiği belirtilmişti.
Türkiye AİHM'in Kavala kararına uymadı
Mahkeme, AİHS'nin kararların bağlayıcılığı ve infazına ilişkin 46'ıncı madde uyarınca, Türkiye'nin Kavala'nın tutukluluğuna son vermek ve derhal serbest bırakılmasını sağlamak için gerekli tüm önlemleri alması gerektiğini hatırlatmıştı.
Türkiye'nin, uymakla yükümlü olduğu AİHM kararını görmezden gelmesi ve Osman Kavala'nın serbest bırakılmaması üzerine Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, Şubat 2022'de konuyu mahkemeye sevk etmişti.
Mahkeme de, 11 Temmuz 2022 tarihli kararında, AİHM'in kesinleşmiş kararına uymadığı gerekçesiyle Türkiye Cumhuriyeti'nin AİHS'yi ihlal ettiğine hükmetmişti.
İnsan hakları savunucusu ve iş insanı Osman Kavala, 1 Kasım 2017'den beri Silivri'deki Marmara Cezaevi'nde bulunuyor. Kavala avukatları aracılığıyla Ekim 2025'te DW Türkçe'ye yaptığı açıklamada, "Birkaç ay öncesine kadar beni ziyaret eden milletvekilleri oluyordu, onların değerlendirmelerinden faydalanıyordum. Anlaşılan bir değişiklik olmuş, artık benimle görüşmek için izin alamıyorlar" diyerek tutukluluk koşullarından şikayet etmişti.
Kaynak: DW
