ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırılarının ardından Orta Doğu’da tırmanan askeri gerilim, Avrupa enerji piyasalarını doğrudan sarsmaya başladı. Küresel tedarik zincirinin kilit noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi trafiğinin neredeyse durması, Avrupa’da doğalgaz fiyatlarını haftaya sert bir yükselişle açtırdı.
Avrupa’nın referans doğal gaz piyasası olan Hollanda merkezli TTF’de nisan vadeli kontratlar, yeni haftaya megavatsaat başına 68,5 euro seviyesinden başladı. Bu rakam, geçen hafta cuma günkü kapanışa göre yüzde 28,5’lik ani bir sıçrama anlamına geliyor.
Bir haftada yüzde 67’lik artış
Gerilim başlamadan hemen önce, 27 Şubat’ta TTF piyasasında nisan kontratları 31,95 euro seviyesindeydi. Ancak ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından enerji tedarikine ilişkin endişeler hızla büyüdü. Bir hafta içinde fiyatlar 53,4 avroya kadar yükseldi.
Yeni haftanın açılışıyla birlikte piyasa paniği derinleşti ve fiyatlar 68,5 Euro tırmanarak savaşın enerji piyasalarındaki etkisini açık biçimde ortaya koydu.
Hürmüz Boğazı fiilen kilitlendi
Enerji piyasasındaki sarsıntının merkezinde Hürmüz Boğazı bulunuyor. Küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si bu dar deniz koridorundan geçiyor.
İran Devrim Muhafızları’nın özellikle ABD ve İsrail bağlantılı ticari gemileri hedef alan saldırılarının ardından boğazdaki deniz trafiği neredeyse durdu.
7 Mart itibarıyla boğazdan geçebilen gemi sayısının sadece bir olduğu, petrol veya LNG sevkiyatının ise tamamen kesildiği bildirildi.
Katar LNG üretiminde de aksama
Krizin enerji piyasasını daha da sarsmasının bir diğer nedeni ise QatarEnergy’ye ait LNG tesislerinden birinde üretimin durması oldu.
Dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğalgaz ihracatçılarından biri olan Katar’ın LNG sevkiyatının yüzde 93’ü Hürmüz Boğazı üzerinden uluslararası piyasalara ulaşıyor. Bu hattın aksaması Avrupa’nın alternatif tedarik kaynaklarını da baskı altına sokuyor.
Avrupa depoları kritik eşikte
Enerji piyasasındaki tedirginliği artıran bir başka unsur ise Avrupa’nın gaz stoklarının hızla erimesi.
Kış sonrası döneme girilirken Avrupa’daki doğalgaz depolarının doluluk oranı yüzde 30’un altına geriledi. Bu durum, piyasada arz endişesini büyüterek fiyatların yukarı yönlü baskılanmasına neden oluyor.
Enerji krizi yeniden mi?
Uzmanlar, Orta Doğu’daki çatışmanın uzun sürmesi halinde Avrupa’nın 2022’de Rus gazının kesilmesiyle yaşadığı enerji krizine benzer yeni bir şokla karşılaşabileceği uyarısında bulunuyor.
Hürmüz Boğazı’nda sevkiyatın yeniden başlamaması durumunda LNG piyasasında küresel bir daralma yaşanması ve bunun da Avrupa’da hem sanayi üretimini hem de hane halkı enerji maliyetlerini hızla yukarı çekmesi bekleniyor.
