ABD Başkanı Donald Trump saldırıların İran “tam yenilene kadar” süreceğini söylerken, İran Devrim Muhafızları petrol sevkiyatını durdurma tehdidinde bulundu. Hürmüz Boğazı’nda tanker trafiği fiilen durdu, küresel enerji piyasaları savaşın gölgesinde dalgalanıyor.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sürerken Tahran’dan petrol kartını masaya süren sert bir açıklama geldi. İran Devrim Muhafızları, saldırılar devam ettiği sürece Ortadoğu’dan “bir litre bile petrol çıkmasına izin verilmeyeceğini” duyurdu.
Açıklama, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın petrol sevkiyatını engellemeye çalışması halinde çok daha ağır askeri karşılık verileceği uyarısının hemen ardından geldi.
Trump, Washington’un İran’a ciddi zarar verdiğini savunarak savaşın başlangıçta öngördüğü dört ila beş haftalık süreden çok daha önce sona erebileceğini söyledi. Ancak ABD Başkanı, savaşın ancak Tahran’ın geri adım atmasıyla biteceğini vurguladı.
İran tarafı ise bu açıklamalara sert tepki gösterdi. Devrim Muhafızları sözcüsü, savaşın ne zaman biteceğine Tahran’ın karar vereceğini belirterek Trump’ın sözlerini “anlamsız” olarak niteledi.
Savaşın en kritik başlıklarından biri Hürmüz Boğazı oldu. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği boğazda tanker trafiği bir haftadır neredeyse tamamen durdu. Depolama kapasitesinin dolması nedeniyle bazı üreticiler petrol pompalarını durdurmak zorunda kaldı.
İran’ın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilciliği’ne göre ABD ve İsrail’in Şubat sonunda başlattığı saldırılardan bu yana en az 1.300’den fazla sivil hayatını kaybetti, binlerce kişi yaralandı.
Tahran’da bir petrol rafinerisinin vurulması sonrası kenti siyah duman kaplarken, Dünya Sağlık Örgütü yangının hava, su ve gıda güvenliği açısından ciddi riskler taşıdığı uyarısında bulundu.
Buna rağmen piyasalarda savaşın kısa sürede sona erebileceğine dair beklentiler dalgalı bir tablo yarattı. Petrol fiyatları bir gün önce sert yükselişin ardından gerilerken, küresel borsalarda toparlanma görüldü.
İran’ın yeni dini lider olarak Mücteba Hamaney’i görevlendirmesi ise Tahran’ın geri adım atmayacağı mesajı olarak yorumlanıyor. Diplomatik cephede ise kapılar büyük ölçüde kapalı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile yeniden müzakere ihtimalinin “acı deneyimler nedeniyle gündemde olmadığını” söyledi.
Savaşın uzaması ihtimali yalnızca bölgeyi değil küresel siyaseti de etkiliyor. Washington’un enerji krizini hafifletmek için bazı ülkelere yönelik petrol yaptırımlarını gevşetmeyi değerlendirdiği belirtiliyor. Bu adımın özellikle Rus petrolü üzerindeki baskıyı azaltabileceği yorumları yapılıyor.
Ortadoğu’da tırmanan çatışma, enerji hatları, deniz ticareti ve küresel ekonomi üzerinde doğrudan belirleyici bir kriz başlığına dönüşmüş durumda.
/ Reuters/
