Suriye’de SDG’nin feshi ve Şam’la entegrasyon sürecinin ardından “Kürtçe ikinci dil oldu” söylemiyle duyurulan düzenlemenin uygulamadaki karşılığı netleşti. Suriye Eğitim Bakanlığı Kürtçeyi “ulusal dil” olarak müfredata aldı ancak eğitimi haftada üç ders ve bir etkinlik saatiyle düzenledi. Karara karşı Kuzey ve Doğu Suriye’nin yedi kentinde öğretmenler, öğrenciler ve veliler sokağa çıktı.
Qamişlo (Rastî) – Suriye Eğitim Bakanlığı’nın Kürtçenin okullarda nasıl okutulacağına ilişkin 27 Ağustos tarihli kararı, Kuzey ve Doğu Suriye’de tartışmalara yol açtı.
2068/943 sayılı karara göre Kürtçe, Kürt nüfusunun kayda değer oranda yaşadığı bölgelerde devlet ve özel okullarında “ulusal dil” olarak müfredata alınacak.
Kürtçe bütün eğitim kademelerinde haftada üç ders okutulacak, dersin notu öğrencilerin genel not toplamına dahil edilecek. Ayrıca haftada bir saat Kürtçe etkinlik dersi yapılacak.
Geçiş döneminin ilk eğitim yılında ise sosyal bilgiler, tarih, coğrafya ve felsefe derslerinin Arapça ya da Kürtçe alınabilmesine olanak tanındı.
“İkinci dil” tartışması yeniden gündemde
Karar, Şam ile SDG arasında varılan anlaşmanın ardından yürütülen “Kürtçenin Suriye’de ikinci dil olarak tanındığı” tartışmasını da yeniden gündeme taşıdı.
SDG’nin feshedilmesi ve Mazlum Abdi’nin Şam yönetiminde görev üstlenmesi sonrasında bazı medya organları ve sosyal medya hesapları, yeni dönemde Kürtçenin Suriye’nin “ikinci dili” haline geldiğini duyurmuştu.
Buna karşılık düzenlemenin Kürtçeye ikinci resmi dil ya da genel eğitim dili statüsü vermediğini, esas olarak Kürtçenin belirli bölgelerde ders olarak okutulmasını öngördüğünü belirten gazeteciler ve yorumcular eleştirilmişti.
27 Ağustos’ta yayımlanan uygulama kararı bu tartışmadaki temel ayrımı görünür hale getirdi.
Bakanlığın kararında Kürtçe “ulusal dil” olarak tanımlanıyor; ancak Kürtçe, Arapçanın yanında Suriye genelinde ikinci resmi eğitim dili olarak düzenlenmiyor.
Tam da bu nedenle şimdi itiraz bölgenin içinden yükseliyor.
Yedi kentte eylem
Qamişlo, Hesekê, Dêrik, Amûdê, Dirbêsiyê, Tirbespî ve Girkê Legê’de öğretmenler, öğrenciler ve veliler Kürtçenin haftada birkaç saatlik bir derse indirgenmesine karşı eylemler düzenledi.
Qamişlo’daki gösterilerde, anadilinde eğitim ile bir dili haftada birkaç saat “ders” olarak görmenin aynı şey olmadığı vurgulandı.
Hesekê’de Eğitim Müdürlüğü önünde bir araya gelen öğretmenler ise “Dil olmadan yaşam olmaz” ve “Kürtçe kimliğimizdir” pankartları taşıdı.
Öğretmenlerin itirazının merkezinde mevcut eğitim sisteminin geleceği bulunuyor.
Bölgede matematikten fen bilimlerine kadar farklı derslerin Kürtçe okutulduğunu hatırlatan eğitimciler, Kürtçenin yalnızca dil dersine dönüştürülmesinin mevcut anadilinde eğitim sisteminden geri adım anlamına geleceğini belirtiyor.
Rojava Üniversitesi de itiraz etti
Karara Rojava Üniversitesi’nden de tepki geldi.
Üniversite, Kürtçenin yalnızca dil ve edebiyat alanında kullanılan bir dil olmadığını; matematik, fizik, kimya, mühendislik ve sağlık bilimleri dahil farklı alanlarda eğitim dili olarak kullanıldığını belirtti.
Üniversite yönetimi, eğitim dilinin değiştirilmesinin öğrencilerin öğrenim sürecini doğrudan etkileyeceği uyarısında bulunarak Kürtçe ve Arapçanın birbirinin alternatifi olmadığı iki dilli veya çok dilli bir eğitim sistemi çağrısı yaptı.
Tartışmanın özü: Kürtçe ders mi olacak, eğitim dili mi?
Şam’ın 27 Ağustos kararı Kürtçeyi yasaklı bir dil olmaktan çıkarıp resmi müfredatın içine alması açısından önemli bir değişiklik getiriyor.
Ancak Kuzey ve Doğu Suriye’deki itiraz başka bir noktada düğümleniyor:
Bölgede yıllardır Kürtçe eğitim gören öğrenciler açısından mesele Kürtçenin okulda “öğretilmesi” değil, eğitimin Kürtçe sürdürülebilmesi.
Aylar önce “Kürtçe ikinci dil oldu” tartışmasında dile getirilen itiraz da buydu.
27 Ağustos tarihli kararın ardından sokaklara çıkan öğretmen, öğrenci ve veliler şimdi aynı soruyu Şam yönetimine yöneltiyor:
Kürtçe yalnızca okutulan bir ders mi olacak, yoksa Kürt çocuklarının anadilinde eğiti
