Macaristan'da Pazar günü yapılan tarihi seçimde ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ittifak halindeki aşırı sağcı hareketin güçlü ismi Victor Orban'ın 16 yıllık iktidarı sona erdi. Resmi olmayan sonuçlara göre, Tisza Partisi'nin 45 yaşındaki lideri Peter Magyar için başbakanlık yolu açıldı.
Kesin olmayan ilk sonuçlar, 199 sandalyeli parlamentoya Tisza'nın 138, Orban'ın partisi Fidesz'in ise 54 vekil göndereceğine işaret ediyor.
Yani Tisza, önemli yasal düzenlemeleri yapabilecek çoğunluk için gerekli 133 sandalye barajını aşıyor.
Victor Orban'dan rakibine tebrik
İlk sonuçların ardından Magyar Facebook'tan "Teşekkürler Macaristan" diye yazdı. Alman Spiegel dergisi de Orban'ın yenilgiyi kabul ettiğini, Magyar'ı telefonla arayarak zaferinden dolayı kutladığını aktardı.
Orban Budapeşte'te destekçilerine ve gazetecilere yönelik açıklamasında da yenilgiyi kabul etti. Sonuçları "acı verici" olarak nitelendiren Başbakan, "Seçim sonuçları henüz kesinleşmemiş olsa da net. Bizim için acı verici, ancak kesin" ifadelerini kullandı. Orban sözlerini, "Bize iktidar sorumluluğu ve fırsatı verilmedi. Kazanan partiye tebriklerimi ilettim" diye sürdürdü.
Seçimlere rekor düzeyde katılım
Orban döneminin sonunu getiren oylama, ülkenin kader seçimi olarak görülüyordu. Seçime katılım da buna paralel şekilde rekor düzeyde oldu. Sandıkların kapanmasına yarım saat kala, yaklaşık 8 milyon seçmenin yüzde 77'si oy kullanmıştı. Bu, Macaristan'da 1990'daki demokratik dönüşümden bu yana görülmemiş seviyede bir katılım oranı.
Merz'den Magyar'a kutlama mesajı
Seçimler Budapeşte'nin yanı sıra Brüksel, Washington ve Moskova'dan da ilgiyle takip edildi.
Sonuçların belli olmasının ardından Avrupa Komisyonu Başkanı Von der Leyen, "Avrupa'nın kalbi bu gece Macaristan'da daha güçlü atıyor" mesajını paylaştı.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz de müstakbel başbakan Peter Magyar'ı vakit kaybetmeden tebrik etti. Merz X hesabından, "Macar halkı kararını verdi. (...) Güçlü, güvenli ve her şeyden önce birleşik bir Avrupa için güçlerimizi birleştirelim. Tebrikler, sevgili Peter Magyar!" diye yazdı.
Sonuçlar ne anlama geliyor?
Orban, AB'ye yönelik sert eleştirileriyle bilinen bir isim. Macaristan Başbakanı yıllardır Avrupa'nın başta Ukrayna konusu olmak üzere önemli kararlarını veto ediyor, onun bu tavrı Birlik'i hareket edemez hâle getiriyordu. Siyasi analistler Orban'ın yeniden seçilmesi durumunda AB'nin daha da zayıflayacağı yorumunu yapıyordu.
Örneğin AB'ye üye hiçbir ülke, Rusya ile Orban'ın Macaristan'ı kadar yakın bağlara sahip değil. Onun liderliğindeki Budapeşte yıllardır Rusya'ya karşı her adımı mümkün olduğunca geciktirme ya da etkisini azaltma yönünde girişimde bulundu.
Viktor Orban, Avrupa başta olmak üzere tüm dünyada popülist sağ muhafazakâr ve aşırı sağ hareketler açısından da bir rol modeldi.
ABD Başkanı Donald Trump ve onun MAGA hareketinin Orban'a desteğinin altında bu neden yatıyor. Trump Macaristan'daki kampanya döneminde önce Dışişleri Bakanı Marco Rubio'yu, ardından Başkan Yardımcısı JD Vance'i Budapeşte'ye göndermişti. Bununla da yetinmeyen ABD Başkanı, iki gün önce sosyal medya hesaplarından "Viktor Orban'a oy verin" diye yazarak seçimlere açıkça müdahale etti.
Viktor Orban oy pusulasını sandığa atıyor, yüzü objektife dönük
Viktor Orban Brüksel ile hemen her konuda çatışmasıyla bilinen bir isimFotoğraf: Arpad Kurucz/Anadolu/picture alliance
Macaristan'da ne değişecek?
Trump'ın bu girişimlerine rağmen ekonomik sorunlar ve yolsuzluk gibi konuların tartışıldığı kampanya döneminin ardından sandıktan Magyar ve partisi Tisza birinci çıktı.
Magyar da muhafazakâr bir isim. Kendisini dindar olarak tanımlıyor, milliyetçi bir çizgi izliyor.
Ancak söz konusu Brüksel'le ilişkiler olduğunda Orban'a göre daha uzlaşmacı bir tutum takınacağının mesajını veriyor. Peter Magyar, ülkesini yeniden Avrupa eksenine çevirerek dondurulmuş hâldeki on milyarlarca euroluk AB desteğinin serbest kalmasını sağlamayı, bu yolla zayıflayan Macar ekonomisini güçlendirmeyi vadediyor.
Ukrayna'ya silah yardımlarına karşı olsa da Kiev'e yönelik dili Orban'ınki kadar sert değil. Göç konusunda ise selefinin sertlik yanlısı politikalarını sürdürmesi bekleniyor.
