ABD, İsrail ve İran İslam Cumhuriyeti arasındaki çatışmaların üçüncü haftası geride kalırken, bölgedeki insani bilanço ağırlaşıyor. Hengaw İnsan Hakları Örgütü tarafından yayınlanan altıncı raporda, savaşın 21. günü itibarıyla teyit edilen can kaybının 5 bin 900’e ulaştığı açıklandı.
RASTÎ- Hengaw Belgeleme Merkezi'nin verilerine göre, 28 Şubat’tan 20 Mart 2026 tarihine kadar süren saldırılarda hayatını kaybedenlerin büyük çoğunluğunu askeri personel oluşturuyor. Toplam can kaybının dağılımı şu şekilde:
-
Toplam Ölü Sayısı: 5.900
-
İran Askeri Personeli: 5.305 (%90)
-
Sivil Kayıplar: 595 (%10)
Raporda, sivil kayıpların 127’sinin çocuk, 168’inin ise kadın olduğu bilgisi teyit edildi. Sivil ölümlerinin en yoğun yaşandığı eyaletler arasında Tahran, Hürmüzgan, Kirmanşah, Fars ve Elborz öne çıkıyor.
184 Şehir ateş hattında
İsrail ve ABD hava kuvvetleri ile füze sistemlerinin, 21 gün içinde 26 farklı eyalette en az 184 şehri hedef aldığı bildirildi. Saldırıların odağında İran İslam Cumhuriyeti’ne ait stratejik tesisler yer aldı: Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) üsleri ve Basij merkezleri, askeri havaalanları ve füze fırlatma sahaları, istihbarat merkezleri, yargı kurumları ve polis karakolları.
Hengaw, askeri kayıpların en yüksek olduğu bölgelerin Tahran, Kirmanşah, Hürmüzgan ve Kürdistan (Senendec) olduğunu belirtirken; İran güvenlik kurumlarının gerçek rakamları dünya kamuoyundan gizlemek için "sistematik bir gizleme politikası" yürüttüğünü iddia etti.
"Canlı Kalkan" iddiaları ve Minab Okulu olayı
Raporda yer alan en çarpıcı detaylardan biri, İran askeri güçlerinin resmi üsleri terk ederek okul, cami ve öğrenci yurtları gibi sivil yerleşim alanlarına konuşlandığı iddiası oldu. Cenevre Sözleşmesi'ne göre bu durumun "canlı kalkan kullanma" suçu teşkil edebileceği ve sivil hayatını doğrudan tehlikeye attığı vurgulandı.
Ayrıca Hürmüzgan eyaletinin Minab şehrindeki bir okulda meydana gelen trajediye de değinildi. Devlet medyasının 167 çocuğun öldüğünü duyurduğu olaya ilişkin Hengaw, şu ana kadar 48’i çocuk olmak üzere sadece 58 kurbanın kimliğinin tespit edilebildiğini açıkladı.
Kürdistan bölgesinde ağır tahribat
Savaşın batı cephesinde; İlam, Kirmanşah, Sine (Senendec) ve Urmiye illerinde yoğunlaşan saldırılarda 240 askeri merkezin vurulduğu kaydedildi. Bu bölgede 1.480 askeri personelin ve 98 sivilin hayatını kaybettiği bildirildi. Bölgedeki veri akışının kısıtlı olması nedeniyle gerçek rakamların çok daha yüksek olabileceği endişesi taşınıyor.
Hengaw İnsan Hakları Örgütü, Cenevre Sözleşmesi uyarınca tüm taraflara askeri ve sivil hedefleri birbirinden ayırma yükümlülüğünü hatırlattı. Örgüt; Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve uluslararası insan hakları izleme kuruluşlarını, İran’ın veri gizleme çabalarına karşı dikkatli olmaya ve bölgedeki sivilleri koruyacak mekanizmaları acilen devreye sokmaya çağırdı.
