Araştırmacı-yazar Sedat Ulugana, 1929 yılında Hewlêr’de dağıtılan ve “Komalî Fedayî Kurd” imzasını taşıyan tarihi bir Kürt broşürünü paylaşarak dönemin Kürt siyasal hareketinin anti-sömürgeci ve militan karakterine dikkat çekti.
Ulugana, hançer figürü taşıyan broşürün yalnızca etnik bir uyanışı değil; Irak’taki merkezi Arap yönetimine, ekonomik eşitsizliğe, kültürel asimilasyona ve Kürdistan’ın kaynaklarının başka bölgelere aktarılmasına karşı sert bir siyasal manifesto niteliği taşıdığını belirtti.
Ulugana, belgede öne çıkan 3 ana noktanın şunlar olduğunu belirtti:
-Irak'taki merkezi Arap yönetimi tarafından dayatılan ekonomik eşitsizlik.
-Kürt dilinin ortadan kaldırılması yoluyla gerçekleştirilen kültürel asimilasyona yönelik eleştiriler.
-"İhanet" ve "özgürlük" kavramları etrafında şekillenen, militan ve fedakâr bir siyasi seferberlik.
Ulugana, bu belgenin sadece bir propaganda metni olmadığını, aynı zamanda Irak manda yönetimi döneminde Kürtlerin siyasi özlemlerinin, öfkesinin ve yenilgilerinin bir arşivi olduğunu belirtti.
Belge, 16 Nisan 1929'da Erbil'de "Komāli Fedayī Kurd" imzasıyla yayımlandı.
1929 tarihli belgenin içeriği
Belgede şu ifadeler yer almaktadır:
"Ey çok güçlü Kürt kızları ve erkekleri; ismimiz kıyamet gününe kadar cesaretle anılacaktır. Size müjde! Günümüz doğuyor."
Ey ezilmiş Kürtler, Irak hükümetinin kanımızı emdiğinin farkında değil misiniz?
Ey kendi yolunu arayan cesur Kürtler, neden bazıları ev sahibi olurken bizler hizmetçi oluyoruz?
Tarihimizi düşünün. Araplar 'Irak Hükümeti' adı altında hükümetlerini kurduklarından beri geleceğimiz karanlığa gömüldü. Çünkü bize hiçbir yardımda bulunmadılar. Aksine, okullarımızda Arapçayı resmi dil yaptılar ve bu şekilde ulusal kimliğimizi tamamen kaybediyoruz.
Irak'ın batısındaki ve Basra'daki ülkeye bakın; Dizey Ovası'ndan (Hewlêr) toplanan vergilerle çeşitli su ve elektrik tesisleri ve kanallar inşa edildi. Ancak ne yazık ki Kürt köylerinde hâlâ lambalarımızda siyah yağ kullanmak zorunda kaldığımızı kabul etmeliyiz.
Ey cesur Kürtler, her gün kendi gözlerimizle ölüme şahit oluyoruz (Kürdistan'ın işgalini hatırlayın). Gece geçti ve güneş doğuyor.
"Ey Kürt önderleri, ey gerçek Kürtler! Hainlerin kim olduğu biliniyor. 15 gün içinde kararınızı verin ve Kürtlerin özgürlüğü için çalışın; aksi takdirde, bundan böyle ölü sayılacağınızı bilin. Kürt Gönüllüler Birliği bu tür insanları öldürmeye hazırdır."
Kaynak: Nerina Azad
