Rastî-ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için uluslararası bir deniz koalisyonu kurulması yönündeki çağrısı, başlıca müttefiklerinden beklediği karşılığı bulmadı. Japonya ve Avustralya, bölgeye savaş gemisi gönderme planlarının bulunmadığını açıkladı.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla üçüncü haftasına giren savaş, Orta Doğu’da gerilimi tırmandırırken küresel enerji piyasalarında da ciddi dalgalanmaya yol açtı. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki fiili kapanma, enerji arzına yönelik endişeleri büyütüyor.
Trump, Hürmüz’ün güvenliğinin yalnızca Washington’un sorumluluğu olmadığını belirterek, Körfez petrolüne bağımlı ülkelerin de boğazı koruma görevini üstlenmesi gerektiğini savundu. Air Force One’da gazetecilere konuşan Trump, “Enerjilerini buradan alan ülkeler kendi hatlarını korumalı” diyerek ABD’nin yedi ülkeyle temas kurduğunu söyledi.
Ancak Tokyo ve Canberra’dan gelen açıklamalar, Washington’un çağrısına temkinli yaklaşıldığını gösterdi. Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, ülkesinin savaş karşıtı anayasası nedeniyle Orta Doğu’ya refakat gemileri gönderme planının bulunmadığını belirtti. Takaichi, “Herhangi bir sevkiyat kararı alınmış değil. Japonya’nın ne yapabileceğini ve bunun hukuki çerçevesini inceliyoruz” dedi.
Avustralya hükümeti de benzer bir tutum aldı. Başbakan Anthony Albanese kabinesinden Bakan Catherine King, Hürmüz’ün küresel enerji açısından kritik olduğunu kabul etmekle birlikte Avustralya’nın bölgeye donanma göndermesinin gündemde olmadığını açıkladı.
Trump ise Çin başta olmak üzere enerji ithalatına bağımlı ülkelerin de sorumluluk alması gerektiğini savundu. Çin’in destek vermemesi halinde ay sonunda Pekin’de Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile planlanan görüşmesini erteleyebileceğini söyledi.
Avrupa Birliği dışişleri bakanlarının da Orta Doğu’daki sınırlı deniz misyonunun güçlendirilmesini görüşmesi bekleniyor. Ancak diplomatik kaynaklar, misyonun doğrudan Hürmüz Boğazı’na genişletilmesine yönelik bir kararın kısa vadede çıkmasının zor olduğunu belirtiyor.
Bu arada savaşın enerji ve ulaşım hatlarına etkisi giderek büyüyor. Orta Doğu’daki hava sahalarının kapanması nedeniyle Dubai, Doha ve Abu Dabi merkezli uçuşlarda ciddi aksama yaşanırken binlerce yolcu havaalanlarında mahsur kaldı.
Bölgedeki gerilim sürerken insansız hava araçlarıyla düzenlenen saldırılar da devam ediyor. Dubai’de bir yakıt deposuna isabet eden saldırı sonrası havalimanında uçuşlar geçici olarak durduruldu. Suudi Arabistan ise doğu bölgesinde bir saat içinde 34 insansız hava aracının düşürüldüğünü duyurdu.
Washington yönetimi savaşın haftalar içinde sona erebileceğini öne sürse de Tahran geri adım atmıyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ülkesinin ne ateşkes talep ettiğini ne de müzakere istediğini belirterek “Ne kadar sürerse sürsün kendimizi savunmaya hazırız” dedi.
/Reuters/
