Avrupa Birliği (AB) genelinde sığınma ve göç politikalarında köklü değişiklikler öngören Ortak Avrupa İltica Sistemi (GEAS) reformu bugün itibarıyla yürürlüğe girdi. Başta Almanya olmak üzere birlik üyesi ülkelerde yasal altyapıyı tamamen değiştiren reform, AB dış sınırlarında daha sıkı denetimler ve hızlı sınır dışı mekanizmaları getiriyor.
Almanya İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt, yeni düzenlemeyi "göç politikasında tarihi bir dönüm noktası" olarak nitelendirirken, göç uzmanları sistemin pratikte işlevsiz kalabileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye'den Gelenlere Kamplarda Hızlı Prosedür
Yeni sistem uyarınca, AB genelinde iltica kabul oranları yüzde 20’nin altında olan ülkelerden gelen sığınmacılar, AB dış sınırlarındaki kamplarda tutularak hızlandırılmış sınır prosedürlerine tabi tutulacak. Eurostat verilerine göre bu sınırlandırma kapsamına giren ülkeler arasında Türkiye, Pakistan, İran, Rusya, Venezuela, Nijerya ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti yer alıyor.
Sınır kamplarında yapılacak ön incelemenin ardından başvurusu olumsuz sonuçlanan sığınmacıların, en geç 12 hafta içinde kaynak ülkelerine geri gönderilmesi hedefleniyor.
Suriye ve Afganistan Muaf Tutulacak
Kabul oranları yüzde 20’nin üzerinde olan Suriyeli ve Afganistanlı sığınmacılar ise bu hızlandırılmış sınır kampları prosedürlerinden muaf tutularak normal iltica süreçlerine dahil edilecek. Ancak yeni kurallar gereği, bu kişilerin yasal sorumluluğu da ilk giriş yaptıkları AB üyesi ülkelere ait olacak.
Uzmanlar Kuşkulu: "Esad’ın Devrilmesi Göçü Düşürdü, Reform Değil"
Avrupa İstikrar Girişimi (ESI) Kurucusu ve Göç Uzmanı Gerald Knaus, yeni sistemin pratikte başarıya ulaşmasının zor olduğunu savunuyor. İlk giriş ülkeleri olan İtalya, Yunanistan ve İspanya'nın mevcut yükümlülükleri bile yerine getiremediğini hatırlatan Knaus, Almanya'daki sığınmacı sayısındaki düşüşün reformlarla değil, Suriye'deki rejim değişikliğiyle ilgili olduğunu belirtti.
Knaus, "2024 yılı sonunda Suriye'de yaşanan iktidar değişiminin ardından göç dalgası dramatik şekilde durdu ve yaklaşık 1 milyon Suriyeli ülkesine döndü. Göçteki düşüşün Almanya’nın iç sınır kontrolleriyle ya da yeni AB sistemiyle bir ilgisi yok" değerlendirmesinde bulundu.
Kurumlar Hazır Değil, Dayanışma Çöktü
AB Komisyonu tarafından yayımlanan son raporlar, Almanya, Yunanistan ve İtalya gibi kritik ülkelerin GEAS altyapısını henüz tamamlayamadığını ortaya koydu. Almanya Göç ve Mülteciler Dairesi (BAMF), sistemin getirdiği ağır iş yükü ve personel eğitimi ihtiyacı karşısında hazırlıkların tamamlanıp tamamlanmadığına ilişkin soruları yanıtsız bıraktı.
Öte yandan ilk giriş ülkelerinin yükünü hafifletmek amacıyla getirilen "zorunlu dayanışma" mekanizması da şimdiden çıkmaza girdi. Polonya ve Macaristan mekanizmaya katılmayı reddederken, Almanya İçişleri Bakanlığı da ülkenin aşırı yük altında olduğunu gerekçe göstererek bu yıl başka ülkelerden sığınmacı devralmayacağını açıkladı.
AB Komiseri Magnus Brunner ise eksiklikleri kabul ederek, "Yürürlüğe giren reform yolun sonu değil, başlangıcıdır. İlk etapta her şeyin kusursuz olması beklenemez" dedi.
