Hafta sonu yaşanan ve bölgedeki tüm dengeleri altüst eden operasyonun ardından İran İslam Cumhuriyeti, tarihinin en zorlu ve karanlık günlerinden birini geçiriyor.
RASTÎ- Hafta sonu yaşanan ve bölgedeki tüm dengeleri altüst eden operasyonun ardından İran İslam Cumhuriyeti, tarihinin en zorlu ve karanlık günlerinden birini geçiriyor. Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney’in hayatını kaybetmesiyle başlayan süreç, sadece askeri bir çatışmayı değil, aynı zamanda devletin temellerini sarsan büyük bir otorite boşluğunu da beraberinde getirdi.
İşte dünya medyasının gözünü çevirdiği Tahran'a ilişkin bugün yaptıkları çarpıcı yorum, analiz ve değerlendirmelerin özeti:
Reuters: Tahran'da devlet felç
Reuters haber ajansının sahadaki yerel kaynaklarına ve Tahran’daki diplomatik çevrelere dayandırdığı son raporlara göre, İran İslam Cumhuriyeti modern tarihinin en büyük otorite boşluğuyla karşı karşıya kalmış durumda. Hafta sonu gerçekleşen operasyonun ardından Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney’in hayatını kaybettiğine dair bilgilerin kesinleşmesiyle birlikte, devletin karar alma mekanizmalarının felç olduğu belirtiliyor.
AP: Tahran sokakları boş
Associated Press (AP) tarafından servis edilen analizlerde, başkentte sokağa çıkma yasağı ilan edilmemiş olsa da halkın büyük bir kısmının temel ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra evlerine kapandığı ve şehirde tam bir belirsizlik havasının hakim olduğu vurgulanıyor.
Al Jazeera: Tahran'da işler karışık
Al Jazeera kanalının bölgedeki muhabirleri ve İran devlet televizyonu IRNA’nın kısıtlı yayınlarından derlenen bilgilere göre, bugün yapılması planlanan devasa cenaze töreni süresiz olarak ertelendi. Resmi makamlar bu ertelemeyi devam eden hava saldırıları ve kalabalıkların güvenliğini sağlama imkansızlığına bağlasa da, uluslararası askeri uzmanlar durumun çok daha karmaşık olduğunu ifade ediyor.
İngiliz savunma istihbarat kaynakları, İsrail hava kuvvetlerinin Tahran üzerindeki baskısını artırmasının, herhangi bir toplu törenin doğrudan hedef alınma riskini en üst seviyeye çıkardığını rapor ediyor. Bu durum, rejimin en güçlü olduğu dönemlerde kullandığı kitle seferberliği aracından mahrum kalması anlamına geliyor.
BBC Farsça: Uzmanlar Meclisi yeni lider seçemiyor
Liderlik krizi konusunda en çarpıcı iddialar ise The New York Times ve Washington Post gibi mecraların üst düzey istihbarat yetkililerine dayandırdığı haberlerle gün yüzüne çıkıyor. Habere göre, yeni dini lideri seçmekle görevli olan Uzmanlar Meclisi'nin Kum şehrindeki ana yerleşkesi, gerçekleştirilen hassas bir hava saldırısında ağır hasar aldı.
BBC Farsça servisinin yerel tanıklara dayandırdığı bilgilerde, meclis üyelerinin güvenli sığınaklara tahliye edildiği ancak üyeler arasında bir fikir birliği sağlanamadığı aktarılıyor. Özellikle Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney’in isminin öne sürülmesi, meclis içindeki gelenekçi kanat ile yenilikçi unsurlar arasında sert tartışmalara neden oluyor.
Foreign Policy: Tahran'ı askeri konsey yürütecek
Londra merkezli Chatham House gibi düşünce kuruluşlarının analizlerinde, Mücteba Hamaney’in babasının yerine geçme ihtimalinin Devrim Muhafızları içerisinde de çatlaklar yarattığı belirtiliyor. Bazı üst düzey generallerin, yönetimin dini bir liderden ziyade askeri bir konsey tarafından yürütülmesini talep ettiği yönündeki duyumlar, Foreign Policy dergisinin son sayısında geniş yer buldu.
Bu analizlere göre, Devrim Muhafızları içindeki bazı klikler miras yoluyla devredilen bir liderlik anlayışının rejimin meşruiyetine kalıcı zarar vereceğine inanıyor. Öte yandan, muhafazakar din adamlarının sivil ve dini otoriteyi korumak adına acil bir atama yapılması için baskı kurduğu ifade ediliyor.
Haaretz: Bağlantıları koptuğu için yeni lideri seçemiyorlar
Wall Street Journal’ın bölgedeki ekonomik ve siyasi gözlemcilerine göre, bu siyasi felç durumu cephe hattındaki emir komuta zincirini de doğrudan etkiliyor. Kaynaklar, Tahran’dan gelen emirlerin yer yer birbiriyle çeliştiğini ve sahadaki birliklerin kendi inisiyatifleriyle hareket etmeye başladığını bildiriyor.
İsrail merkezli Haaretz gazetesi ise askeri kaynaklarına dayandırarak, İran’ın vekil güçleriyle olan iletişiminin de bu liderlik boşluğu nedeniyle zayıfladığını iddia ediyor. Cenaze töreninin yapılamaması ve yeni bir liderin ilan edilememesi, İran’ın hem iç kamuoyunda hem de uluslararası arenada güç kaybetmeye devam ettiğinin en somut göstergesi olarak ifade edildi.
Uluslararası gözlemciler ve batı medyasına göre İran içerisindeki bu güç mücadelesinin önümüzdeki 48 saat içinde nasıl bir seyir izleyeceği, bölgedeki savaşın genişleyip genişlemeyeceği konusunda belirleyecek.
